Euskadiko ikertzaileek TITAN Europako proiektua koordinatzen dute, minbiziaren aurkako tratamendu berritzaileak bultzatzeko

Ikerketa biomedikoko erakunde garrantzitsuek osatutako partzuergo europar batek abian jarri du TITAN, ikerketa onkologikoko proiektu bat, 2025ean finantzatua TRANSCAN-3ren Joint Transnational Call 2024 delakoaren esparruan, minbiziaren ikerketa translazionalari buruzko Europako deialdi nagusietako bat.

1,2 milioi euroko zuzkidura du proiektuak, eta Aurkinen garapen aurreklinikoa eta traslazionala bizkortzea du helburu. Aurkinak duela gutxi patentatutako konposatu kimioterapeutikoen familia berritzailea osatzen dute, eta tratamendu zaileko tumore solidoen aurrean potentzial handia dute, batez ere gibeleko minbizien aurrean.

Bikaintasuneko diziplina anitzeko nazioarteko partzuergoa

Proiektua Jesús Bañales irakasleak eta Pedro Rodrigues doktoreak koordinatzen dute, Osasun Saileko Biogipuzkoa Osasun Ikerketa Institutuko gibeleko minbiziaren biologiako espezialistak, (Donostia, Espainia), biak ere Ikerbasque ikertzaileak eta CIBERehd zentrokokideak. Proiektu honek onkologia translazionaleko erreferentziazko Europako partzuergo bat biltzen du, ezagutza zientifikoa aukera terapeutiko berrietara azkarrago transferitzeko helburuarekin.

TITANek Europako lau herrialdetako bost bikaintasun-erakunde biltzen ditu, gaitasun osagarriak eta teknologia aurreratuak konbinatzen dituztenak. Espainian, Fernando Cossío irakasleak eta Ivan Rivilla doktoreak, Euskal Herriko Unibertsitatekoak eta Donostia International Physics Center-ekoak (Donostia), konposatu berrien diseinuan eta sintesian duten esperientziaren ekarpena egiten dute. Frantzian, INSERM Cordeliers Research Centre-eko (Paris) Jean-Charles Nault irakasleak eta Sandra Rebouissou doktoreak beren ikerketa-ibilbidearekin laguntzen dute tumoreen karakterizazio molekularrean eta profilatze genomikoan. Italian, Humanitas Research Hospital IRCCSk (Milan), Ana Lleo irakasleak eta Michela Polidoro doktoreak ordezkatuta, minbiziaren eta txiparen teknologiak erabiltzen ditu ingurune fisiologikoetako tumoreen portaera modelizatzeko. Bestalde, Foundation for Liver Research-eko (Londres, Erresuma Batua) Elena Palma doktoreak tumoreak doitasunez mozteko ereduetan duen esperientzia azaltzen du, ehun bizian erantzun farmakologikoa ebaluatzeko funtsezko plataforma.

Minbiziaren biologian, kimika sendagarrian eta konputazionalean, genomikan eta tumore-modelizazio aurreratuan espezializatutako esperientziaren konbinazioak posizio sendo batean kokatzen du TITAN proiektua, Aurkinen garapena bultzatzeko fase esperimentaletik aplikazio klinikorako ibilbidean.

Etorkizun handiko balizko sendagaia

Biogipuzkoa Osasun Ikerketako Institutuko, Euskal Herriko Unibertsitateko eta Donostia International Physics Centerreko taldeek diseinatu sintetizatu eta patentatu dituzte aurkinak. Hauek eraginkortasuna erakutsi dute minbiziaren eredu aurrekliniko batzuetan, aurretiko tratamendu kimioterapeutikoekiko erresistenteak diren tumoreak barne.

Journal of Hepatology eta Journal of Chemical Information and Modeling aldizkarietan berriki argitaratutako emaitzak, konposatu-familia horrek tumore solidoen aurkako estrategia berri gisa duen potentziala babesten dute. Era berean, intzidentzia handiko beste minbizi batzuetan aplika daitezkeela iradokitzen dute, erresistentzia terapeutikoak berriro gaixotzeko eta pronostiko txarragoa izateko funtsezko faktorea izaten jarraitzen baitu.

Hau guztia kontutan hartuta, TITAN proiektuak Aukinek duten tumoreen aurkako jarduera ebaluatuko du, bai monoterapian, bai hainbat tumore-motatan immunoterapiarekin konbinatuta, haien irismen terapeutikoa handitzeko helburuarekin. Horretarako, proiektuak giza eredu aurreratuak eta pertsonalizatuak erabiliko ditu — en-chip minbizi-sistemak, organoideak eta tumore-ebaketa doitsuak barne —, tumorearen biologia fideltasun handiagoz erreproduzitzeko eta tratamenduei emandako erantzunaren ebaluazio sendoagoa eta klinikoki garrantzitsuagoa lortzeko.

Abian jartzeko bilera

TITAN proiektuaren abiapuntu-bilera 2026ko martxoaren 30ean eta 31n egin zen Milango Humanitas Research Ospitalean. Topaketan proiektuan parte hartzen duten erakunde guztiak bildu ziren estrategia zientifikoa lerrokatzeko, lan-pakete nagusiak koordinatzeko eta hiru urteko nazioarteko lankidetzaren oinarriak ezartzeko, onkologian bete gabeko behar medikoei erantzuna emateko.

Oinarri zientifiko sendo batekin, etorkizun handiko hautagai terapeutiko batekin eta neurri handi batean integratutako partzuergo batekin, TITANek bere ibilbideari ekingo dio terapia onkologiko berrien garapenean aurrera egiteko eta jorratzeko zailak diren tumoreak dituzten pazienteentzako tratamendu-aukerak zabaltzeko helburuarekin.